Drewno czy plastik — jak wybierać materiał mądrze

Modne jest hasło „drewno dobre, plastik zły”. Brzmi prosto, ale prowadzi na manowce. Bywa krucha, źle pomalowana drewniana zabawka i bywa świetny, trwały plastik, który przeżyje dwoje dzieci. O wartości decyduje jakość wykonania, a nie sam surowiec. Poniżej kryteria, które działają niezależnie od materiału.

Co mówią przepisy o bezpieczeństwie

Zanim przejdziemy do drewna i plastiku, jedna ważna rzecz. W Unii Europejskiej każda zabawka, drewniana czy plastikowa, musi spełniać dyrektywę zabawkową 2009/48/WE i powiązane normy z serii EN 71. To one wyznaczają granice bezpieczeństwa, na przykład norma EN 71-3 ogranicza migrację (przenikanie) pierwiastków i metali ciężkich z materiału, a odrębne przepisy ograniczają zawartość ftalanów w plastiku. Dlatego dobry plastik z czytelnym oznaczeniem CE jest bezpieczny, bo musi przejść te same wymagania co reszta.

Wniosek jest prosty: „plastik” sam w sobie nie znaczy „trujący”, a „drewno” nie jest automatycznie certyfikatem jakości. Liczy się to, czy konkretna zabawka spełnia normy i jest dobrze wykonana. Jak czytać oznaczenia CE i EN 71, rozkładamy w poradniku o bezpieczeństwie.

Kiedy drewno wygrywa

• Trwałość i ciężar. Lite drewno znosi rzucanie i gryzienie, daje przyjemny ciężar, który niesie informację dla dłoni. Dobre do klocków, sorterów, zabawek do ciągnięcia.
• Mniej bodźców. Drewno nie miga i nie gra, sprzyja skupieniu i zabawie z wyobraźnią.
• Estetyka i naprawialność. Drobne rysy można zeszlifować, drewno ładnie się starzeje i dobrze wygląda nawet po latach.

Drewno też bywa kiepskie. Szukaj litego drewna zamiast sklejki z odpryskującą okleiną, gładkich krawędzi bez drzazg i bezpiecznych, nietoksycznych farb albo naturalnego oleju. Pamiętaj też o jednej słabości: drewno w wodzie pęcznieje i z czasem pęka, więc do kąpieli i piaskownicy sprawdza się gorzej.

Kiedy plastik ma przewagę

• Łączenie i precyzja. Klocki typu Duplo trzymają się razem, drewniane się rozsypią. Tu plastik po prostu działa lepiej, zwłaszcza dla małych rączek, które jeszcze niezgrabnie składają konstrukcję.
• Higiena. Zabawki do kąpieli, do piaskownicy czy stoły wodne muszą znosić wodę i częste mycie. Drewno w wodzie pęcznieje, dobry plastik nie.
• Lekkość dla najmłodszych. Lekka grzechotka czy gryzak są łatwiejsze do chwycenia niż ciężki drewniany odpowiednik.

Dobry plastik poznasz po solidności (nie ugina się i nie trzeszczy), braku ostrych szwów po formie i braku intensywnego chemicznego zapachu. Zapach „nowego plastiku”, który nie schodzi po wywietrzeniu, to sygnał ostrzegawczy, częsty przy taniej, niecertyfikowanej tandecie.

Werdykt

Nie ma jednej odpowiedzi, jest dobór do funkcji. Do budowania wież i zabawy z wyobraźnią częściej wygrywa drewno. Do wody, łączenia i najmłodszych rączek bywa lepszy dobry plastik. Tania tandeta przegrywa zawsze, w obu materiałach. Jak ją rozpoznać, opisujemy w tekście jak rozpoznać tandetę, a jak sami oceniamy jakość, w sekcji jak wybieramy.