Klocki drewniane czy LEGO Duplo: co wybrać i czym się różnią

„Drewno czy plastik” to jedno z pierwszych pytań, jakie zadaje sobie rodzic przy pierwszym poważnym zestawie klocków. Zwykle sprowadza się do konkretu: brać naturalne klocki z drewna czy klasyczne klocki LEGO Duplo. To nie są dwie wersje tego samego pomysłu, tylko dwie różne zabawki, które ćwiczą trochę co innego i sprawdzają się na różnych etapach. Rozłóżmy to spokojnie, z plusami i minusami obu stron, żebyś wybrał pod swoje dziecko, a nie pod reklamę.

Dwie różne zabawki, nie dwie wersje tej samej

Najważniejsza różnica jest w tym, jak klocki się łączą. Klasyczne drewniane klocki to najczęściej elementy, które się na sobie stawia i układa: kostki, walce, łuki, trójkąty. Nic się nie zatrzaskuje, budowla trzyma się siłą ciężkości i równowagi. Duplo działa odwrotnie: klocki wpina się w siebie na wypustki, konstrukcja jest sztywna, można ją podnieść i nie rozpadnie się.

Z tej jednej różnicy wynika prawie wszystko inne. Wieża z drewna runie, gdy dołożysz o jeden klocek za dużo albo za krzywo, i to jest w niej cenne, bo dziecko na własnych rękach uczy się równowagi i ostrożności. Budowla z Duplo wybacza błędy, można ją nosić po domu jak samochód czy domek, i to też jest cenne, bo pozwala bawić się w gotową rzecz, a nie tylko ją stawiać. Żadna z tych cech nie jest lepsza w oderwaniu od dziecka. Są po prostu inne.

Klocki drewniane: co dają i gdzie mają minusy

Drewniane klocki to zabawka, która nie starzeje się przez pokolenia. Są cięższe od plastiku, mają swój ciężar w dłoni, przyjemną fakturę i naturalny zapach. Dziecko czuje, że kostka u dołu musi być stabilna, bo inaczej wszystko się zawali. To realna nauka fizyki bez ani jednego słowa wyjaśnienia.

Tu warto sprawdzić, z jakiego drewna są zrobione, bo to nie drobiazg. Buk jest twardy i wytrzymały, znosi rzucanie i lata intensywnej zabawy, dlatego robi się z niego lepsze klocki. Sosna jest miękka i tańsza, ale łatwo o wgniecenia po każdym upadku, a przy gorszym wykończeniu także o drzazgi. Jeśli masz wybór, sięgaj po buk, zwłaszcza dla malucha, który bierze wszystko do buzi.

• Trwałość na lata. Dobre bukowe klocki przetrwają troje dzieci i nadal będą jak nowe. Plastik się rysuje i blaknie, lite drewno starzeje się ładnie.
• Otwarta zabawa. Ten sam zestaw jest raz wieżą, raz drogą, raz zagrodą dla zwierząt. Nic nie narzuca jednego wyniku, więc pracuje wyobraźnia.
• Ćwiczą równowagę i cierpliwość. Konstrukcja stoi tylko wtedy, gdy dziecko ustawi ją dokładnie. To trenuje precyzję ruchu i skupienie.
• Naturalny materiał. Przyjemne w dotyku, cieplejsze niż plastik, bez chemicznego zapachu, jeśli wykończone olejem albo woskiem, a nie lakierem, który się łuszczy.

Uczciwie o minusach, bo są. Drewno jest droższe w przeliczeniu na liczbę elementów. Wieża się przewraca, co bardzo małe dziecko potrafi frustrować, zanim złapie zasadę. Klockami można rzucać i uderzają twardziej niż lekki plastik, więc na początku warto być w pobliżu. I trzeba je trzymać z dala od dłuższego moczenia, bo drewno nie lubi kąpieli.

Jeśli szukasz konkretnych zestawów, warto zajrzeć do klocków drewnianych w naszym katalogu. Dobieramy tam takie, które mają gładkie krawędzie i wykończenie bezpieczne dla dziecka wkładającego wszystko do buzi.

LEGO Duplo: co dają i gdzie mają minusy

Duplo to plastik, ale plastik z zupełnie innej półki niż tandeta z bazaru. Robi się je z tworzywa ABS, tego samego, z którego powstają zwykłe, mniejsze klocki LEGO: twardego, odpornego na lata używania, wolnego od BPA i ftalanów. Elementy są duże (celowo za duże, żeby dziecko ich nie połknęło), pasują do siebie z jasnym kliknięciem i trzymają się mocno. Do tego są zgodne między zestawami: klocek z jednego pudełka wepniesz w klocek z drugiego, także tego sprzed lat. To zabawka pomyślana pod małe, jeszcze niezbyt sprawne rączki, i pod to, żeby efekt był od razu.

• Trwała konstrukcja. Zbudowany samochód czy domek można podnieść, przenieść, bawić się nim w ruchu. Drewniana budowla tego nie da.
• Łatwy sukces. Klocki wpinają się prosto i szybko widać rezultat, co dodaje małemu dziecku pewności siebie i zachęca do dalszej zabawy.
• Rozbudowa w czasie. Zestawy łączą się między sobą i z figurkami, więc kolekcja rośnie z dzieckiem, a później płynnie przechodzi w mniejsze klocki.
• Odporne na wodę i mycie. Można je umyć, nie boją się wilgoci ani upadku na twardą podłogę.

Minusy również realne. To plastik, więc nie ma faktury i ciężaru drewna, a część zestawów jest mocno „gotowa”: figurki, naklejki, konkretny motyw z bajki, które trochę zawężają zabawę do jednego scenariusza. Zestawy tematyczne potrafią być drogie, a rozsypane klocki po całym pokoju to klasyka, na którą boso lepiej nie wchodzić. Dochodzi też ryzyko podróbek: na targowiskach i tanich platformach trafiają się „klocki jak Duplo”, gorzej spasowane i z gorszego plastiku. Jak je odróżnić, opisujemy w tekście jak rozpoznać tandetę.

Rozwój: co ćwiczy jedno, a co drugie

Oba typy rozwijają motorykę małą, czyli precyzję dłoni i palców, tylko trochę inaczej. Przy drewnie dziecko ćwiczy delikatne, kontrolowane stawianie i wyczucie równowagi. Przy Duplo pracuje siła i koordynacja: trzeba docisnąć, wpiąć, czasem mocno rozłączyć. To pierwsze uczy ostrożności, drugie sprawczości.

Jest jeszcze różnica w typie myślenia. Klocki drewniane, bez narzuconego celu, mocniej pobudzają wyobraźnię i zabawę na niby, bo dziecko samo nadaje sens temu, co zbudowało. Duplo, zwłaszcza z figurkami, popycha w stronę zabawy w role i opowiadania historii: tu mieszka pani, tu jedzie auto, tu jest zoo. Jedno karmi kreatywność przestrzenną, drugie narrację i zabawę społeczną. Dziecko potrzebuje obu.

Bezpieczeństwo i wiek: od kiedy które

Duplo jest projektowane dla najmłodszych i większość zestawów ma oznaczenie od 18 miesięcy, właśnie dlatego, że elementy są duże i nie da się ich połknąć. To dobry pierwszy klocek dla rocznego, półtorarocznego dziecka. Klocki drewniane bywają różne: grube, duże kostki nadają się już dla malucha, ale mniejsze, drobne elementy albo zestawy z koralikami są przeznaczone dla starszaka i trzeba czytać oznaczenie wieku.

Przy obu typach patrz na jakość wykonania. Dobre drewno ma gładkie krawędzie i wykończenie, które się nie łuszczy. Dobry plastik nie ma ostrego chemicznego zapachu ani zadziorów po formie. Więcej o tym, dlaczego materiał to nie wszystko, piszemy w tekście drewno czy plastik.

Trwałość i to, co zostaje na lata

Jeśli patrzysz na zakup jak na inwestycję na kilkoro dzieci albo na to, co za dwadzieścia lat wyciągniesz z pudła dla wnuków, drewno wygrywa. Lite bukowe klocki nie mają się jak zepsuć: nie ma w nich mechanizmu, baterii ani elektroniki. Duplo też jest wyjątkowo trwałe jak na plastik, klocki sprzed dwudziestu lat wciąż pasują do nowych, ale kolory z czasem blakną, a figurki i naklejki się zużywają.

Warto też pomyśleć o tym, ile miejsca zajmuje i jak łatwo posprzątać. Zestaw drewnianych kostek mieści się w jednym worku czy skrzynce i po zabawie ląduje tam w minutę. Rozbudowana kolekcja Duplo z setkami elementów i figurek wymaga sortowania, jeśli zabawa ma nie zamienić się w jedno wielkie pudło chaosu. Przy obu podejściach pomaga rotacja zabawek, czyli trzymanie części poza zasięgiem i wymienianie co jakiś czas.

Jak wybrać pod swoje dziecko

Zamiast pytać, co jest lepsze w ogóle, odpowiedz sobie na kilka pytań o konkretne dziecko i konkretny moment.

1. Ile ma lat? Do 2 lat najłatwiej wejść w klocki przez Duplo. Grube drewniane kostki też dobrze, ale drobniejsze drewno zostaw na 3 lata i więcej.
2. Czego chcesz od zabawy? Spokojnego budowania i wyciszenia, mocniej stawia na drewno. Zabawy w role, aut i domków, częściej na Duplo z figurkami.
3. Jak długo ma posłużyć? Jeśli ma przejść przez rodzeństwo i zostać na lata, drewno się nie zużyje. Jeśli chcesz rozbudowywać kolekcję co urodziny, Duplo rośnie z dzieckiem.
4. Ile masz miejsca i cierpliwości do sprzątania? Worek kostek jest prostszy w ogarnięciu niż setki wpinanych elementów.
5. Co już macie w domu? Jeśli jest jedno, dołóż drugie. Najlepiej działają razem, bo pokrywają różne rodzaje zabawy.

Nie ma tu jednej dobrej odpowiedzi i nie musisz wybierać na zawsze. Wiele domów zaczyna od Duplo koło pierwszych urodzin, dokłada drewniane klocki w okolicy drugiego roku i przez kilka lat dzieci korzystają z obu, w zależności od nastroju. Jeśli budżet pozwala tylko na jedno, kieruj się wiekiem i tym, w co Twoje dziecko najchętniej się bawi już teraz.